#GemiusExperts: rozmowa o dzieciach, platformach, algorytmach i odpowiedzialności
Cała audycja „Człowiek. Nauka. Technologia.” z udziałem Jakuba Wysoczańskiego jest dostępna na stronie Polskiego Radia RDC. Posłuchaj podcastu.
Raport „Internet Dzieci 2026”, współtworzony przez Gemius i oparty na danych Mediapanelu, pokazuje rzeczywiste zachowania młodych internautów. W przeciwieństwie do badań deklaratywnych, analiza bazuje na pasywnym pomiarze aktywności użytkowników, co pozwala precyzyjnie określić, ile czasu dzieci spędzają online i z jakich serwisów korzystają.
Dane zamiast deklaracji
Jednym z najważniejszych wniosków raportu jest skala obecności dzieci w świecie cyfrowym. Średnio użytkownicy w wieku 7-14 lat spędzają w internecie 4 godziny i 25 minut dziennie, a niemal połowę tego czasu pochłaniają platformy takie jak TikTok i YouTube.
Jak podkreślił Jakub Wysoczański, kluczową wartością badania jest jego metodologia:
„W Gemius mamy badania pasywne, gdzie monitorujemy urządzenia użytkowników. Dzięki temu widzimy rzeczywiste zachowania, a nie to, co badani sądzą o własnej aktywności. Dane, które z tego uzyskujemy, są po prostu bezcenne.”
Dzięki takiemu podejściu możliwe jest również prześledzenie całego dobowego rytmu korzystania z internetu. Dane pokazują, że kontakt ze smartfonem rozpoczyna się często już chwilę po przebudzeniu i towarzyszy dzieciom niemal przez cały dzień.
Ograniczenia wiekowe istnieją tylko na papierze?
Raport zwraca także uwagę na skalę obecności najmłodszych użytkowników w mediach społecznościowych. Ponad połowa dzieci w wieku 7-12 lat regularnie korzysta z social mediów i komunikatorów, mimo że wiele z tych platform formalnie przeznaczonych jest dla osób od 13. roku życia.
Zdaniem przedstawiciela Gemius obecne mechanizmy weryfikacji wieku nie spełniają swojej roli:
„Te dane pokazują, że żyliśmy w pewnej fikcji. Raport z zeszłego roku i tegoroczny pokazują właściwie to samo. Ograniczenia formalnie istnieją, ale w praktyce miliony dzieci bez problemu korzystają z platform, które nie są dla nich przeznaczone.”
Jak zaznaczył, przy obecnym poziomie rozwoju technologii skuteczniejsza weryfikacja wieku jest możliwa, a odpowiedzialność za jej wdrożenie powinna w większym stopniu spoczywać na samych platformach.
To już nie media społecznościowe
W trakcie rozmowy pojawiła się również refleksja nad tym, jak zmienił się charakter najpopularniejszych serwisów internetowych.
„Nazywamy je mediami społecznościowymi, ale to nie są media społecznościowe już od dawna. To są platformy algorytmiczne, które zalewają użytkowników treściami, głównie rozrywkowymi. To niewiele ma wspólnego z budowaniem relacji społecznych.”
Według danych przedstawionych w audycji dzieci spędzają średnio około 2,5 godziny dziennie właśnie na platformach opartych o algorytmiczną rekomendację treści. Jednocześnie czas poświęcany na serwisy edukacyjne pozostaje wielokrotnie niższy.
Bezpieczeństwo dzieci to kwestia zdrowia publicznego
Jakub Wysoczański podkreślał, że debata o obecności dzieci w internecie nie powinna ograniczać się wyłącznie do odpowiedzialności rodziców czy szkolnych zakazów korzystania ze smartfonów. Jego zdaniem, problem należy postrzegać szerzej,
jako wyzwanie społeczne związane z dobrostanem i zdrowiem psychicznym młodych ludzi.
„Użytkowanie smartfonów powinno być traktowane jako kwestia zdrowia publicznego. To nie jest wyłącznie sprawa indywidualnych decyzji rodziców, ale temat wymagający zaangażowania instytucji publicznych, regulatorów i samych platform” – mówi członek zarządu Gemius SA.
***
O raportach „Internet dzieci”
Inicjatywa stałego monitoringu aktywności dzieci i młodzieży w sieci pod nazwą „Internet dzieci” została powołana w 2024 roku przez cztery podmioty: Fundację Instytut Cyfrowego Obywatelstwa (ICO), firmę Gemius, Polskie Badania Internetu (PBI) oraz Państwową Komisję do spraw przeciwdziałania wykorzystaniu seksualnemu małoletnich poniżej lat 15 (PKDP). Celem projektu jest dostarczanie rzetelnych informacji o sposobach korzystania z internetu przez dzieci i młodzież oraz wspieranie debaty na temat społecznej odpowiedzialności za cyfrową przestrzeń, w której dorastają najmłodsi.
Raportowi patronują: przewodnicząca Komisji ds. Dzieci i Młodzieży Sejmu RP Monika Rosa, Wydział Dziennikarstwa, Informacji i Bibliologii UW, Urząd Ochrony Danych Osobowych, Urząd Komunikacji Elektronicznej (UKE) oraz Uczelnia Korczaka.
„Internet dzieci 2026” to opracowanie łączące monitoring rzeczywistych zachowań najmłodszych użytkowników internetu z ekspercką analizą konsekwencji ich aktywności online. Głównym źródłem prezentowanych wyników jest badanie Mediapanel, stanowiące standard pomiaru internetu w Polsce, realizowane przez firmę Gemius na zlecenie Polskich Badań Internetu.
Autorzy raportu: Magdalena Bigaj, Konrad Ciesiołkiewicz, Justyna Hofmokl, Krzysztof Mikulski, Anna Miotk, Jadwiga Przewłocka, Monika Rosa, Aleksandra Załęska.
Analiza danych: Jadwiga Przewłocka, Aleksandra Załęska.
zdjęcie główne: DaniLana / Shutterstock (zdjęcie wygenerowano przy pomocy sztucznej inteligencji)
